آبشار اخلمد کجاست؟
آبشار اخلمد تو استان خراسان رضوی، شهرستان چناران قرار داره. حدود ۶۰ تا ۸۰ کیلومتری شمال غربی مشهده و ۱۷-۲۴ کیلومتر هم از چناران فاصله داره. تو دامنههای رشتهکوه بینالود و دو کیلومتری روستای اخلمد (یا اخلومد) قرار گرفته.
مسیر دسترسی
برای رسیدن به اخلمد چند راه داری، ولی معمولیترینش از طریق مشهد هست:
از مرکز شهر مشهد باید به سمت جاده مشهد-قوچان حرکت کنی. بعد از حدود ۱۷ کیلومتر به شهرستان چناران میرسی و از همونجا باید مسیرت رو به سمت روستای اخلمد عوض کنی. کسایی که از خروجی شمالغربی مشهد و جاده قوچان حرکت میکنن، قبل از رسیدن به چناران، توی کمربندی سمت چپ جاده باید مسیرشون رو به سمت روستای اخلمد تغییر بدن.
از اون به بعد یه جاده فرعی آسفالت شما رو مستقیم تا ورودی روستا میبره. میتونی با ماشین شخصی بری که راحتترین گزینهس، یا اینکه از پایانههای مشهد سواری یا مینیبوسهایی پیدا کنی که به سمت چناران و اخلمد میرن. حتماً قبل از حرکت بنزین کافی بزن چون توی مسیر فرعی پمپبنزین زیاد پیدا نمیشه.
وقتی به روستا رسیدی باید ماشینت رو توی پارکینگهای ورودی روستا پارک کنی، چون از اونجا به بعد دیگه مسیر کاملاً پیادهرویه و ماشینرو نیست.
آبشار اخلمد چقدر پیاده روی دارد؟
بستگی به این داره از کجای روستا شروع کنی ولی به طور کلی:
از ورودی روستا تا اولین آبشار یه پیادهروی نسبتاً کوتاه و راحته.
برای رسیدن به آبشار اصلی و بزرگتر اخلمد باید تقریباً یک کیلومتر دیگه هم پیادهروی کنی.
به گفته بعضیا کل مسیر پیادهروی از روستا تا آبشارها رو حدود ۲ تا ۳ کیلومتره که از بین باغها و کنار رودخونه میگذره.
خوبیش اینه که مسیر زیادی سخت و کوهنوردیوار نیست و بیشتر شبیه یه پیادهروی طبیعتگردی آرومه. برای خانوادهها و افرادی که کوهنورد حرفهای نیستن هم مناسبه، فقط باید کفش راحت بپوشی چون بخشی از مسیر سنگلاخی و کنار آبه. برای کسایی که نمیتونن پیادهروی کنن، موتور و سهچرخه هم هست که وسایل و آدم رو ببره.
علت نامگذاری اخلمد
این منطقه قدمت چند هزار ساله داره و از قدیم یکی از ییلاقهای معروف اطراف مشهد بوده. چندتا روایت برای این اسم وجود داره:
- یه روایت برمیگرده به زمان حملهی اعراب به خراسان. میگن مردم منطقه برای فرار از سپاه عرب، به این دره پناه میبردن. فرماندهی سپاه عرب هم “خالد” نام داشت و هر بار که سربازاش نزدیک میشدن، مردم با ترس فریاد میزدن “خالد اومد! خالد اومد!” و کمکم این عبارت تبدیل شده به “اخلمد” یا “اخلومد”.
- یه روایت دیگه هم هست که علامه طباطبایی که در سفر خودش به منطقه این موضوع رو بیان کرده: اصل کلمه باید «اُخلومد» باشه که ترکیبی از ترکی و فارسیه. «اخلو» در ترکی یعنی دالستان و «مد» هم پسوند فارسیه که برای اسم مکانها به کار میرفته. یعنی اخلومد میشه «جایگاه دال و درخت».
- بعضیا هم میگن قدیم به این منطقه “اخلمد مریعی” میگفتن، چون توی این جلگه درختی وجود نداشته.
اگه مشهد رفتید، پیشنهاد میکنم حتما به باغ تمشک طرقبه هم سر بزنید.
اخلمد چند آبشار دارد؟
اخلمد یه آبشار تنها نیست، بلکه یه مجموعه از چندین آبشاره که از رودخونهی اخلمد شکل گرفتن. این رودخونه از ارتفاعات بینالود سرچشمه میگیره و مسیرش رو از وسط کوه و دره طی میکنه تا به این آبشارها برسه. اولین آبشاری که سر راهت میبینی، حدود ۲۳ متر ارتفاع داره. اگه از کنار همین آبشار رد بشی و حدود یک کیلومتر دیگه جلو بری، میرسی به آبشار اصلی اخلمد که ارتفاعش حدود ۴۰ متره. بالاتر از این دوتا هم آبشار سوم و چهارم قرار دارن.
در کل میگن این دره ۴ آبشار دائمی داره و چندتا آبشار فصلی هم هست که فقط یه فصلهایی از سال جاریان.
کوههای اخلمد از جنس سنگ آهکن. همین خاصیت آهکی بودن باعث شده زیر آبشار حفرههای گرد و عمیقی شکل بگیره؛ یه چیزی شبیه گودالهای طبیعی که آب توشون جمع میشه.
دیوارههای سنگنوردی
اگه اهل سنگنوردی باشی یا حتی فقط دوست داشته باشی این ورزش رو از نزدیک ببینی، اخلمد جای درستیه. دیوارههای صخرهای این دره ارتفاعی حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ متر دارن و این یکی از بزرگترین و قدیمیترین مناطق سنگنوردی کل ایرانه. معروفترین دیوارههای این منطقه اینان:
- دیواره سفید
- دیواره اللهاکبر
- دیواره عقاب (یا پرده عقابها)
- پرده کمرچاه
روی این دیوارهها مسیرهای زیادی توسط سنگنوردان ایرانی و حتی خارجی باز شده و خیلیاشون الان مسیرهای استاندارد و ایمن با کارگاههای مشخص دارن.
سایت سنگنوردی اخلمد کنار جادهی اصلی ورودی روستاست، حدود ۴ کیلومتر مونده به روستا، سمت راست جاده. آخر هفتهها معمولاً پر از سنگنوردانی هست که اومدن تمرین کنن یا یه مسیر جدید رو فتح کنن.
پوشش گیاهی و حیاتوحش اخلمد
یکی از دلایل اصلی که اخلمد اینقدر سرسبزه، تنوع گیاهیشه. درختان بلوط، افرا و گونههای مختلفی از درختان کوهستانی و درهای، پوشش گیاهی اصلی این منطقه رو تشکیل میدن. علاوه بر اینها، درختان سیب، گیلاس، گردو، چنار و سپیدار هم در سطح روستا و دره دیده میشن.
طبیعت اخلمد پر از گیاهایی هست که خاصیت دارویی و خوراکی دارن. بعضی از گیاهانی که بهصورت خودرو در دره اخلمد رشد میکنن شامل قارچ، زیره، پونه، بیوک، کاکاتو و سکنگوره. علاوه بر این، محصولاتی مثل باریجه (کاسنی)، کتیرا، زیره سیاه کوهی، سرش، خاکشیر و چوبک هم توی این منطقه یافت میشن.
حیوانات این منطقه شامل کبک، عقاب، روباه و بز کوهیه. توی دره اجنه هم میتونی حیواناتی مثل قوچ، شاهین، قرقاول، میش، گرگ، روباه و کفتار رو ببینی. توی این منطقه کلاغهای سفید کمیاب و همچنین پرندگان مهاجر هم دیده میشن که برای پرندهنگرها خودش میتونه یه دلیل جداگانه برای سفر باشه.
هزینه بازدید از آبشار اخلمد
اخلمد و آبشارش جزو جاهای تفریحی رایگان مشهد به حساب میان، یعنی برای دیدن خود آبشار و طبیعت دره چیزی ازت نمیگیرن. اما چندتا نکته هست که باید بدونی:
معمولاً برای پارک کردن ماشین باید از پارکینگهای موجود تو روستا استفاده کنی که هزینش توی سال 1405، 200 هزار تومن بوده.
اگه میخوای توی استراحتگاهها یا باغهای روستا وقت بگذرونی، طبیعتاً باید هزینه استفاده از اون فضاها رو هم پرداخت کنی.
بعضی اهالی محلی برای پارک کردن یا حتی نشستن توی بعضی نقاط هزینه میگیرن، پس بهتره از قبل با خودت چند تومن پول نقد همراه داشته باشی و قبل از پارک کردن یا نشستن جایی، حتماً بپرسی هزینهای داره یا نه.
اگه دوست نداری خودت مسیر رو پیدا کنی یا با جاذبههای منطقه آشنا نیستی، میتونی از تورهای یکروزه گروهی که از مشهد به اخلمد میرن استفاده کنی.
بهترین فصل برای رفتن به اخلمد
بهار بهترین فصل برای دیدن اخلمده، مخصوصاً ماههای فروردین و اردیبهشت. چون برفهای کوه شروع به آب شدن میکنن و آبشارها پرآب میشن. درختهای میوه شکوفه میزنن و کل دره یه رنگوبوی دیگه میگیره. هوا هم خنکه، نه زیادی سرد نه زیادی گرم.
نکات بازدید
- امکانات رفاهی توی روستای اخلمد محدوده، پس بهتره خودت آب، غذا و وسایل لازم رو از قبل آماده کنی (هرچند سر راه مغازههای کوچیکی هم هستن که خرتوپرت و میوه میفروشن).
- بعضی از آبشارهای بالاتر دسترسی راحتی ندارن و رسیدن بهشون نیاز به مهارت کوهنوردی یا حتی سنگنوردی داره. اگه فقط میخوای پیادهروی ساده داشته باشی، همون آبشار اول و دوم برات کافیه.
مرورها و نظرات مردم
- بیشتر افراد قبول دارن که طبیعت اخلمد زیبا، سرسبز و چشمنوازه و خود آبشار و مسیرش ارزش دیدن داره. چند نفر اشاره کردن که آبشارهای بالاتر و بعدی حتی از آبشار اول هم قشنگترن و پیشنهاد دادن حتماً تا انتهای مسیر ادامه بدین. بعضیها هم فضای روستا و بازارچه کوچک مسیر رو دوست داشتن و گفتن محیطش حالوهوای خوبی داره.
- اما در کنار این تعریفها، انتقادهای زیادی هم مطرح شده. مهمترین گلایه مردم مربوط به شلوغی، هزینههای متعدد و مدیریت گردشگری منطقه بوده. بعضیها از گرفتن هزینه ورودی روستا، پارکینگ، تخت و سایر خدمات ناراضی بودن و احساس میکردن از طبیعت منطقه برای کسب درآمد بیش از حد استفاده میشه. قیمتها هم متفاوت ذکر شده (پارکینگ ۲۰۰ تا ۲۵۰، تخت ۳۰۰ تا ۴۰۰، موتور/سهچرخه ۵۰۰).
- چند نفر گفتن که دیگه از حالت بکر و طبیعی درومده؛ چون تختهای زیادی گذاشتن، محیط کثیف شده و بوی بد هم میاد.
- یکی دیگه از نکاتی که تقریباً چند بار تکرار شده، پیادهروی نسبتاً طولانی تا آبشار هست. البته بعضیها این مسیر رو بخشی از جذابیت سفر میدونستن، اما برای افرادی که آمادگی بدنی کمتری دارن، حدود ۴۰ دقیقه تا یک ساعت پیادهروی ممکنه خستهکننده باشه. حتی یکی از کاربران گفته بود برای رسیدن به انتهای مسیر و آبشارهای بالاتر باید چند ساعت زمان در نظر گرفت. یکی هم گفته با استراحت ۲.۵ ساعت طول میکشه و رفتوبرگشت در کل ۵-۶ ساعت میشه.
جاهای دیدنی اطراف آبشار اخلمد
دره اجنه اخلمد
دره اجنه توی کوههای بینالود قرار گرفته که از کوههای معروف خراسان و بین دو دشت مشهد و نیشابوره و حدود ۳۲۱۱ متر ارتفاع داره. اسم این دره به خاطر فضای وهمآلودش، پوشش گیاهی متراکم و مسیر تاریک و پرپیچوخمش روی مردم تأثیر گذاشته و یه حس عجیب رو منتقل میکنه. خیلیا معتقدن دلیل این نامگذاری اعتقادات خرافی بوده که نسل به نسل از قدیم به امروز رسیده.
دره اجنه پر از چشمههای معروفیه مثل سرحصار، آقا کریم، خواهش و بازدان و از نظر زیستی هم خیلی غنیه. تنوع جانوری منطقه بهقدری زیاده که میتونی از نزدیک حیوونهایی مثل قوچ، شاهین، قرقاول، میش، گرگ، روباه و کفتار رو ببینی.
غار اخلمد
این غار توی صخرهای نزدیک روستا قرار داره و یه ورودی نسبتاً تنگ داره. طبق توصیفی که از این غار شده، ورودیش جوریه که فقط یه نفر میتونه با خزیدن ازش عبور کنه، ولی خود غار حدود ۳۶ متر طول و ۹ متر عرض و چیزی بین ۴.۵ تا ۵.۴ متر ارتفاع داره. برای رفتن به این غار حتماً چراغقوه همراه داشته باش، چون داخلش کاملاً تاریکه.
چشمههای روستای اخلمد
یکی از چیزایی که اخلمد رو خاص میکنه همین تعداد زیاد چشمههاشه. از مهمترین چشمههای این روستا میتونیم به دراجی، خواهش، سر برج، غسلخانه، پونهزار، دنبه، بلبل، سلیمه، حصار، حاتم و شیرمرغ اشاره کنیم. هرکدوم از این چشمهها یه گوشه از دره رو سیراب میکنن و همین آب فراوانه که باعث شده این منطقه اینقدر سرسبز و خوشآبوهوا باشه.
بند (سد) تاریخی اخلمد
بند اخلمد یا همون «سد تیموری» یه اثر تاریخی واقعیه که قدمتش حدود ۷۰۰ سال میشه و دوران حکومت تیموریان و به دستور سلطان حسین بایقرا، آخرین پادشاه تیموریان، ساخته شده. این سد روی سنگهای آهکی متعلق به دوران دوم زمینشناسی و با مصالحی مثل آجر، سنگ و ملات ساروج بنا شده و با اینکه بخشهایی از اون فرسوده، بیشترش هنوز سالمه. این سد در مهرماه ۱۳۸۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده و یکی از منابع اصلی تأمین آب کشاورزی دشت مشهد بوده.