تصمیم به مهاجرت معمولا با یک سوال بزرگ شروع می‌شود: برای مهاجرت از کجا شروع کنیم؟ بسیاری از افراد در همان مراحل ابتدایی بین انتخاب کشور، نوع ویزا، یادگیری زبان، آماده‌کردن مدارک و محاسبه هزینه‌ها سردرگم می‌شوند. بعضی‌ها ابتدا سراغ دانشگاه‌ها می‌روند، بعضی‌ها به دنبال جاب‌آفر هستند و عده‌ای هم بدون اینکه مسیر مشخصی داشته باشند، شروع به ترجمه مدارک یا شرکت در کلاس زبان می‌کنند.
اما نقطه شروع درست مهاجرت، ارسال درخواست ویزا یا حتی انتخاب کشور نیست. ابتدا باید شرایط شخصی، هدف، بودجه و گزینه‌های واقعی خود را بشناسید و بعد براساس آن یک مسیر مشخص برای مهاجرت طراحی کنید. در ادامه، مهم‌ترین مراحل شروع یک پرونده مهاجرتی را بررسی می‌کنیم.
1. ابتدا هدف خود از مهاجرت را مشخص کنید
اولین قدم این است که بدانید چرا می‌خواهید مهاجرت کنید. هدف شما می‌تواند تحصیل، پیدا کردن کار، راه‌اندازی کسب‌وکار، سرمایه‌گذاری، زندگی در کنار خانواده یا رسیدن به کیفیت زندگی بهتر باشد.
مشخص کردن هدف اهمیت زیادی دارد، زیرا روش مهاجرت مستقیما به آن وابسته است. برای مثال، فردی که 22 سال دارد و به‌تازگی کارشناسی گرفته ممکن است مسیر تحصیلی مناسبی داشته باشد، در حالی که برای فردی با 15 سال سابقه کاری تخصصی، بررسی ویزاهای کاری یا مسیرهای مرتبط با تخصص حرفه‌ای منطقی‌تر است.
بهتر است در همین مرحله از خودتان بپرسید:
- هدف اصلی من از مهاجرت چیست؟
- می‌خواهم موقت مهاجرت کنم یا به دنبال اقامت بلندمدت هستم؟
- اولویت من تحصیل، کار، درآمد، آینده فرزندان یا کیفیت زندگی است؟
- چقدر زمان برای رسیدن به این هدف دارم؟
هرچه پاسخ این سوالات دقیق‌تر باشد، انتخاب مسیر مهاجرت نیز ساده‌تر خواهد شد.
2. شرایط واقعی خودتان را ارزیابی کنید
قبل از انتخاب کشور باید یک ارزیابی واقع‌بینانه از شرایط خود داشته باشید. سن، تحصیلات، سابقه کاری، سطح زبان، وضعیت مالی و حتی شرایط خانوادگی می‌توانند روی انتخاب مسیر تاثیر بگذارند.
برای شروع، اطلاعات زیر را روی کاغذ بنویسید:
سن و وضعیت خانوادگی: مجرد یا متاهل بودن و داشتن فرزند می‌تواند روی هزینه و نوع پرونده تاثیر بگذارد.
تحصیلات: آخرین مدرک، رشته، دانشگاه، معدل و فاصله زمانی از آخرین مقطع تحصیلی را مشخص کنید.
سابقه کاری: عنوان شغلی، تعداد سال‌های سابقه، بیمه، قراردادها و ارتباط شغل با رشته تحصیلی اهمیت دارند.
سطح زبان: مشخص کنید در حال حاضر در زبان کشور مقصد یا زبان انگلیسی چه سطحی دارید و رسیدن به سطح موردنیاز چقدر زمان می‌برد.
بودجه: سرمایه‌ای که واقعا می‌توانید به مهاجرت اختصاص دهید را مشخص کنید؛ نه فقط هزینه ویزا، بلکه شهریه، زندگی، مسکن، بلیت، بیمه و هزینه‌های ماه‌های اول.
این ارزیابی کمک می‌کند گزینه‌هایی که روی کاغذ جذاب اما در عمل نامناسب هستند، زودتر حذف شوند.
3.کشور را براساس شرایط انتخاب کنید، نه صرفا علاقه
یکی از اشتباهات رایج این است که ابتدا یک کشور انتخاب شود و بعد فرد تلاش کند به هر شکل ممکن راهی برای ورود به آن پیدا کند.
در انتخاب کشور باید چند عامل را همزمان بررسی کرد:
- هزینه تحصیل و زندگی
- امکان تحصیل به زبان انگلیسی یا زبان محلی
- شرایط بازار کار
- امکان کار دانشجویی
- شرایط دریافت اقامت بعد از تحصیل
- میزان سرمایه موردنیاز
- امکان همراهی همسر و فرزندان
- شرایط دریافت اقامت بلندمدت
- فرهنگ و شرایط اجتماعی
- آب‌وهوا و سبک زندگی
- فاصله جغرافیایی با ایران
برای مثال ممکن است کشوری دانشگاه‌های بسیار خوبی داشته باشد اما هزینه زندگی آن برای بودجه شما مناسب نباشد. در مقابل، کشور دیگری ممکن است از نظر رتبه دانشگاه کمی پایین‌تر باشد اما امکان تحصیل مقرون‌به‌صرفه‌تر و ورود بهتر به بازار کار را فراهم کند.
بنابراین بهتر است ابتدا 2 یا 3 کشور مناسب انتخاب و سپس آنها را با یکدیگر مقایسه کنید.
4. مسیر مهاجرتی مناسب را پیدا کنید
بعد از انتخاب چند کشور، باید ببینید از چه مسیری می‌توانید وارد شوید. مسیرهای مهاجرتی معمولا در چند گروه اصلی قرار می‌گیرند:
مهاجرت تحصیلی
این مسیر بیشتر برای افرادی مناسب است که امکان ادامه تحصیل دارند و می‌توانند از دانشگاه، مدرسه یا یک مرکز آموزشی معتبر پذیرش دریافت کنند.
در مهاجرت تحصیلی باید علاوه بر شرایط پذیرش دانشگاه، شرایط صدور ویزای تحصیلی نیز بررسی شود. داشتن پذیرش به‌تنهایی به معنای تضمین دریافت ویزا نیست.
مهاجرت کاری
اگر سابقه کاری، تخصص و رزومه مناسبی دارید، می‌توانید شرایط بازار کار کشورهای مختلف را بررسی کنید. در بسیاری از مسیرهای کاری، دریافت پیشنهاد شغلی از یک کارفرما اهمیت اساسی دارد.
بنابراین قبل از انتخاب این مسیر باید ببینید تخصص شما در کشور مقصد چه میزان تقاضا دارد و آیا مدارک حرفه‌ای شما نیاز به معادل‌سازی دارند یا خیر.
مهاجرت از طریق کسب‌وکار و کارآفرینی
افرادی که سابقه مدیریت، مالکیت شرکت، فعالیت اقتصادی یا ایده تجاری قابل اجرا دارند، ممکن است بتوانند برخی برنامه‌های کارآفرینی یا تجاری را بررسی کنند.
در این مسیر صرف داشتن سرمایه کافی نیست و معمولا سابقه حرفه‌ای، طرح کسب‌وکار و قابلیت اجرایی پروژه نیز اهمیت دارد.
مهاجرت از طریق تمکن مالی یا درآمد مستقل
برخی کشورها برای افرادی که بدون نیاز به اشتغال در کشور مقصد درآمد کافی دارند، مسیرهای اقامتی خاصی ارائه می‌کنند. نوع درآمد قابل قبول، میزان تمکن مالی و اجازه یا عدم اجازه کار در این برنامه‌ها متفاوت است.
بنابراین شرایط هر برنامه باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.
5.هزینه واقعی مهاجرت را محاسبه کنید
یکی از مراحل مهمی که بهتر است قبل از هر اقدام جدی انجام شود، تهیه یک بودجه واقعی است.
هزینه مهاجرت فقط شامل هزینه درخواست ویزا نیست. بسته به مسیر انتخابی ممکن است با هزینه‌های زیر روبه‌رو شوید:
- ترجمه رسمی مدارک
- آزمون زبان
- اپلیکیشن دانشگاه
- شهریه دانشگاه یا مؤسسه آموزشی
- درخواست ویزا
- بیمه
- رزرو یا اجاره مسکن
- بلیت سفر
- تمکن مالی موردنیاز سفارت
- هزینه زندگی در ماه‌های ابتدایی
- هزینه همراهان
اگر قرار است خانوادگی مهاجرت کنید، هزینه مسکن، مدرسه فرزندان، بیمه و مخارج روزمره نیز باید جداگانه بررسی شود.
بهتر است علاوه بر بودجه اصلی، مبلغی را نیز برای هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده کنار بگذارید.
6.وضعیت زبان را جدی بگیرید
زبان یکی از مواردی است که بهتر است از ابتدای تصمیم‌گیری درباره مهاجرت بررسی شود. یادگیری زبان معمولا چند ماه تا چند سال زمان می‌برد و نمی‌توان آن را به ماه آخر موکول کرد.
ابتدا ببینید مسیر انتخابی شما دقیقا چه مدرک یا سطح زبانی نیاز دارد. برای مثال ممکن است یک دانشگاه دوره‌ای به زبان انگلیسی ارائه کند، اما برای پیدا کردن کار بعد از فارغ‌التحصیلی، دانستن زبان محلی کشور بسیار مهم باشد.
در مهاجرت کاری نیز حتی اگر شرکت موردنظر محیط انگلیسی‌زبان داشته باشد، یادگیری زبان کشور مقصد می‌تواند روی پیدا کردن شغل، ارتباطات روزمره و ادغام اجتماعی تأثیر زیادی داشته باشد.
بنابراین زبان را فقط به‌عنوان یک مدرک برای پرونده مهاجرتی نبینید.
7. مدارک خود را بررسی و دسته‌بندی کنید
بعد از مشخص شدن کشور و مسیر، نوبت بررسی مدارک است. عجله برای ترجمه تمام مدارک قبل از مشخص شدن مسیر معمولا ضروری نیست.
ابتدا ببینید دقیقا چه مدارکی لازم دارید. مدارک رایج شامل موارد زیر هستند:
- پاسپورت
- شناسنامه
- مدارک تحصیلی و ریزنمرات
- مدارک شغلی
- سوابق بیمه
- قراردادهای کاری
- مدارک مالی و بانکی
- اسناد ملکی در صورت نیاز
- مدرک زبان
- رزومه
- انگیزه‌نامه
- توصیه‌نامه
- مدارک مربوط به همسر و فرزندان
نام و نام خانوادگی در ترجمه مدارک نیز باید با اطلاعات پاسپورت هماهنگ باشد.
قبل از ترجمه بهتر است الزامات سفارت، دانشگاه یا اداره مهاجرت مقصد را بررسی کنید تا هزینه اضافی برای مدارکی که موردنیاز نیستند پرداخت نکنید.
8. یک برنامه زمانی برای مهاجرت داشته باشید
مهاجرت معمولا یک پروژه چندمرحله‌ای است و داشتن جدول زمانی می‌تواند جلوی بسیاری از اشتباهات را بگیرد.
برای مثال در یک پرونده تحصیلی ممکن است ترتیب کار به این شکل باشد:
انتخاب کشور و رشته ← آماده‌سازی زبان ← انتخاب دانشگاه ← آماده‌کردن مدارک ← ارسال درخواست پذیرش ← دریافت پذیرش ← آماده‌سازی پرونده ویزا ← درخواست ویزا ← برنامه‌ریزی برای مسکن و ورود.
برای پرونده کاری نیز ممکن است چند ماه صرف آماده‌کردن رزومه، بررسی بازار کار، ارسال درخواست و شرکت در مصاحبه شود.
اگر برای مهاجرت یک تاریخ هدف دارید، مثلا قصد دارید در سپتامبر سال آینده تحصیل را شروع کنید، بهتر است برنامه را از آن تاریخ به عقب محاسبه کنید و ببینید هر مرحله باید چه زمانی انجام شود.
9. فقط روی گرفتن ویزا تمرکز نکنید
گاهی تمام برنامه مهاجرت به گرفتن ویزا محدود می‌شود، در حالی که ویزا فقط مرحله ورود است.
قبل از انتخاب مسیر باید بدانید بعد از ورود چه اتفاقی می‌افتد. برای مثال:
آیا اجازه کار خواهید داشت؟
بعد از تحصیل چه مدت فرصت پیدا کردن کار دارید؟
اقامت شما چگونه تمدید می‌شود؟
همسر شما اجازه کار دارد؟
برای دریافت اقامت بلندمدت چه شرایطی لازم است؟
آیا مدرک تحصیلی یا تخصص شما در کشور مقصد قابل استفاده است؟
این سؤالات ممکن است انتخاب شما را کاملا تغییر دهند.
در بررسی پرونده‌های مهاجرتی نیز بهتر است به جای تمرکز صرف بر «چطور ویزا بگیریم»، کل مسیر چندساله فرد بررسی شود. در مجموعه‌هایی مانند لوکس ویزا نیز ارزیابی اولیه زمانی ارزشمند است که علاوه بر امکان اقدام، ادامه مسیر فرد بعد از ورود به کشور مقصد نیز در نظر گرفته شود.
10. اطلاعات را از منابع معتبر بررسی کنید
مقررات مهاجرتی ممکن است تغییر کنند. بنابراین تصمیم‌گیری براساس تجربه یک دوست، پست قدیمی شبکه‌های اجتماعی یا ویدیویی که چند سال قبل منتشر شده، می‌تواند مشکل‌ساز باشد.
برای بررسی هر مسیر بهتر است اولویت با این منابع باشد:
- سایت رسمی سفارت کشور مقصد
- وب‌سایت اداره مهاجرت
- سایت دانشگاه یا مؤسسه آموزشی
- منابع رسمی دولتی
- سامانه رسمی درخواست ویزا
محتوای شبکه‌های اجتماعی و وب‌سایت‌های مهاجرتی می‌توانند برای آشنایی اولیه مفید باشند، اما اطلاعات مهم باید با منبع رسمی تطبیق داده شوند.
11. قبل از اقدام، ریسک‌های پرونده را پیدا کنید
هر پرونده ممکن است نقاط ضعفی داشته باشد. فاصله تحصیلی زیاد، تغییر رشته، سابقه کاری نامرتبط، تمکن مالی نامتناسب، واریزهای بانکی غیرعادی یا هدف مهاجرتی نامشخص می‌توانند نیاز به توضیح داشته باشند.
وجود چنین مواردی الزاما به معنای غیرممکن بودن مهاجرت نیست؛ مهم این است که قبل از ارسال درخواست شناسایی شوند.
گاهی اصلاح استراتژی، انتخاب رشته مرتبط‌تر، ارائه مدارک تکمیلی یا حتی چند ماه تأخیر در اقدام می‌تواند پرونده را منطقی‌تر کند.
بالاخره برای مهاجرت از کجا شروع کنیم؟
اگر هنوز در نقطه صفر هستید، لازم نیست همان ابتدا دانشگاه انتخاب کنید، مدارک ترجمه کنید یا هزینه‌ای برای پرونده بپردازید. مسیر منطقی به این ترتیب است:
شناخت شرایط شخصی ← تعیین هدف ← مشخص کردن بودجه ← انتخاب چند کشور مناسب ← بررسی مسیرهای قانونی موجود ← انتخاب بهترین مسیر ← بررسی زبان و مدارک ← تهیه برنامه زمانی ← شروع اقدامات اجرایی
مهم‌ترین نکته این است که تصمیم مهاجرتی براساس شرایط واقعی شما گرفته شود، نه صرفا محبوبیت یک کشور یا تجربه فرد دیگری.
اگر میان چند کشور یا چند مسیر مردد هستید، یک ارزیابی اولیه می‌تواند کمک کند گزینه‌های غیرواقعی را سریع‌تر کنار بگذارید و روی مسیرهای مناسب‌تر تمرکز کنید. لوکس ویزا نیز در پرونده‌های مرتبط با مهاجرت به اروپا، به‌ویژه فرانسه و اسپانیا، می‌تواند شرایط متقاضی را از نظر تحصیل، کار، سرمایه، زبان و هدف اقامتی بررسی کند تا قبل از شروع هزینه‌ها، مسیر مناسب‌تری برای پرونده مشخص شود.